Baroque – Phong cách của những cảm xúc mãnh liệt

Baroque là một phong cách nghệ thuật bắt nguồn từ Phục Hưng Ý, bắt đầu vào khoảng năm 1600 tại Rome và Ý, sau đó lan ra khắp châu Âu và cả những thuộc địa ở Tân thế giới cho tới cuối thế kỷ 18.

Từ Baroque xuất phát từ một từ Bồ Đào Nha có nghĩa là một “viên ngọc trai không hoàn hảo”. Nghệ thuật thời Baroque có nét đặc trưng là những hình khối thật sự tương phản nhau, đối lập với nghệ thuật thời Phục hưng ca tụng sự giản dị và hài hòa. Ở nhiều khía cạnh, phong cách Baroque có đặc trưng là tính phù hoa hoặc khoa trương.

Hội họa thời kỳ Baroque bao gồm một loạt các phong cách, trong giai đoạn bắt đầu khoảng năm 1600 và tiếp tục trong suốt thế kỷ 17, vào đầu thế kỷ 18. Nghệ thuật Baroque được đặc trưng bởi sự ấn tượng và xúc cảm, màu sắc phong phú, sâu sắc, ánh sáng cường độ cao và bóng tối đậm.

Những điểm đặc trưng

Nhìn chung, “bức tranh Baroque” là sự phản ánh những thay đổi sâu sắc về chính trị và văn hóa sau đó nổi lên khắp châu Âu. Mặc dù thuật ngữ này bao gồm nhiều phong cách khác nhau, nhưng nó thường được đặc trưng bởi hai điều: cảm giác hùng vĩ (hoặc phong phú gợi cảm), và nội dung cảm xúc rõ ràng. Chính nhờ hai yếu tố này, các họa sĩ Baroque, đã tìm cách khơi gợi những trạng thái cảm xúc nơi người xem bằng cách lôi cuốn các giác quan, thường là theo những cách kịch tính.

Ngoài ra, hai khuynh hướng quan trọng nhưng trái ngược nhau được thể hiện trong các tác phẩm mang phong cách Baroque này là : chủ nghĩa tự nhiên hoặc chủ nghĩa hiện thực, và chủ nghĩa cổ điển hoặc ‘lý tưởng’. Chủ nghĩa tự nhiên được ví dụ rõ nhất bởi các tác phẩm của Caravaggio, chủ nghĩa hiện thực được thể hiện bởi Jan Vermeer; trong khi chủ nghĩa cổ điển là động lực chính trong các tác phẩm của các bậc thầy như Annibale Carracci, Peter Paul Rubens, Nicolas Poussin và Claude Lorraine.

Thêm vào đó các kiến ​​trúc sư Baroque đã sử dụng triệt để kỹ năng vẽ tranh tường của các họa sĩ như Andrea Pozzo và Pietro da Cortona, những nghệ sĩ với các bức bích họa Trompe l’oeil (một kỹ thuật nghệ thuật khéo léo, kéo những hình tượng hiện thực vô cùng để tạo ra ảo ảnh quang học) trên trần nhà vẫn tiếp tục truyền cảm hứng cho đến ngày nay.

Những bức tranh trần và tranh tường kiến ​​trúc theo trường phái Ảo tưởng (Illusionism)
baroque-phong-cach-cua-nhung-cam-xuc-manh-liet
Bức bích họa mái vòm The Apotheosis of St Ignatius bởi Andrea Pozzo (1685) tại nhà thờ Chiesa di Sant’ Ignazio.

Phong cách được yêu thích nhất và chức năng đặc trưng của hội họa Baroque là trang trí theo chủ nghĩa ảo tưởng trên các bức tường của nội thất. Rõ ràng là việc sử dụng một bức tường để trưng bày một bức tranh khung cảnh, hoặc các hoạt động của con người không phải là mới.

Tuy nhiên, trong thời kỳ Baroque, nó đã trở thành một quy tắc gần như tuyệt đối, kết hợp tất cả các tính năng thẩm mỹ của thời đó: sự hùng vĩ, tính sân khấu, chuyển động, sự đại diện của vô cực, và thêm vào đó là một kỹ năng kỹ thuật gần như siêu phàm. Nó cho thấy xu hướng kết hợp nhiều loại hình nghệ thuật khác nhau để tạo ra một hiệu quả thống nhất, vốn là đặc điểm nổi bật nhất của thời đại.

Trên các bức tường, và đặc biệt hơn là trên trần nhà, của các nhà thờ và cung điện, họ vẽ những khung cảnh rộng lớn, bận rộn, có xu hướng tạo ra cho người xem một ấn tượng khó tin rằng các bức tường hoặc trần nhà không còn tồn tại, hoặc ít nhất là khiến các bức tường này trở nên gợi mở, thú vị hơn.

baroque-phong-cach-cua-nhung-cam-xuc-manh-liet
Tác phẩm Assumption of Mary –  Annibale Carracci (1560-1609)

Trong xu hướng Nghệ thuật ảo tưởng có một số bức tranh Baroque đẹp nhất từng được tạo ra – rất đa dạng trong các câu chuyện mà họ kể – cuộc đời của các vị thánh, lịch sử các triều đại, thần thoại hoặc câu chuyện về các anh hùng – nhưng chúng nhất quán trong các thành phần mà chúng triển khai: vinh quang kiến ​​trúc nổi bật trên nền trời; những thiên thần và thánh nữ cao vút; những con số chuyển động nhanh chóng, quần áo của họ tung bay trong gió; tất cả đều được mô tả bằng hình ảnh cận cảnh đậm – hiệu ứng phối cảnh của việc nhìn từ dưới lên trên hoặc ngược lại từ trên xuống, làm cho các hình có vẻ ngắn hơn.

Đó là sức sống của thể loại này mà nó không chỉ tiếp tục trong suốt thế kỷ XVII mà còn kéo dài đến tận thế kỷ XVIII, xâm nhập vào giới hạn thời gian thường được coi là ranh giới của phong trào Rococo đang thành công.

Nghệ sĩ nổi bật

Một trong những đại diện tiêu biểu nhất cho trường phái hội họa Baroque, không thể không kể tới Michelangelo Merisi, nổi tiếng với tên gọi là Caravaggio (1571-1610) từ tên của thị trấn nhỏ nơi ông sinh ra.

Vào thời Caravaggio, hội họa mỹ thuật đã hoàn toàn đạt được các mục tiêu mà nó đã đặt ra từ hai thế kỷ trước – đó là sự thể hiện hoàn hảo của thiên nhiên trong mọi biểu hiện của nó. Những bức tranh của ông cho thấy nhiều nhân vật thuộc nhiều tầng lớp khác nhau như người nông dân cường tráng, chủ quán trọ hay những con bạc; và mặc dù đôi khi họ có thể được ăn mặc như những vị thánh, những sứ đồ và những người cha của Giáo hội, họ đã thể hiện thực tại một cách thô thiển và khắc nghiệt nhất. Bản thân điều này đã là một đoạn tuyệt với nghệ thuật thời Phục hưng, với những hình tượng quý tộc và môi trường xung quanh được lý tưởng hóa.

Tuy nhiên, khía cạnh quan trọng nhất của hội họa Baroque không phải là những gì được thể hiện mà là cách nó được thể hiện. Bức tranh không được chiếu sáng đồng nhất mà thành từng mảng; các chi tiết bị đánh bởi ánh sáng mạnh, sáng xen kẽ với các vùng bóng tối.

Nếu phân tích một cách sâu sắc nhất, một bức tranh thời Phục hưng là bức vẽ màu với ánh sáng tổng thể, thì bức tranh vẽ trên vải của Caravaggio là làn da của một con báo với ánh sáng mạnh và bóng sâu, cường độ cao, trong đó những điểm nổi bật mang tính biểu tượng; và điều này đã cho thấy tầm quan trọng của bố cục.

Đó là một phong cách hội họa kịch tính, bạo lực, dày vò, đặc biệt phù hợp với thời đại có sự tương phản thẩm mỹ mạnh mẽ, như thời kỳ Baroque.

baroque-phong-cach-cua-nhung-cam-xuc-manh-liet
Tác phẩm The Calling of Saint Matthew (1599-1600) – Caravagio
baroque-phong-cach-cua-nhung-cam-xuc-manh-liet
Death of The Virgin (1601-1606) – Caravagio

Các tác phẩm của Caravagio cũng mang lại tầm ảnh hưởng nhất định tới nhiều danh họa nổi tiếng ở khắp Châu Âu, đặc biệt là Ý, Hà Lan, Tây Ban Nha, có thể kể tới những cái tên như  Battistello Caracciolo (1578-1635), Jusepe Ribera (1591-1652), Francisco Ribalta (1565–1628), Gerrit van Honthorst (1592-1656), Georges de la Tour (1593-1652), Mattia Preti (1613-1669) và Domenico Fetti (1589-1624).

PHAM HAN/DESIGNS.VN

Có thể bạn quan tâm

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.