Koolhaas- hành trình con làm phim về cha

global design news and ideas

>

Koolhaas- Hành trình con làm phim về cha
Thứ 4, 20/06/2018
1418

Vào năm 2016, sau nhiều năm biên soạn và nghiên cứu về công việc cũng như những công trình của cha trong và ngoài nước, nhà làm phim người Mỹ Tomas Koolhaas đã cho ra đời bộ phim tài liệu REM. REM đem đến cho người xem cái nhìn sâu sắc nhất về cuộc đời của một trong những kiến trúc sư được hoan nghênh nhất hiện nay- Rem Koolhaas. Bộ phim là hành trình khám phá cuộc sống đời thường, công việc, triết lý làm việc thậm chí là những ý nghĩ của Rem thông qua ống kính của người gần gũi nhất với ông.

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-1

 

Tomas and Rem Koolhaas

 


Dưới đây là bài phỏng vấn về hành trình làm phim về cha của Tomas cũng như nhân vật chính trong bộ phim- Rem Koolhass.


Trong bộ phim có thể thấy, ông Rem tương tác với khá nhiều người, mỗi người có một công việc khác nhau như kỹ sư xây dựng, nghệ sĩ, thậm chí là cả người phụ trách. Tiếp xúc với khá nhiều người, thậm chí là ngôn ngữ khác nhau trong quá trình thiết kế như vậy có cần thiết không, và liệu nó có đem lại thành công cho ông ở tất cả các dự án?


Rem: Mỗi một dự án xây dựng đều được chia nhỏ ra thành từng giai đoạn. Bạn có thể hiểu đơn giản là: giai đoạn thăm dò, tiếp đến là hình thành ý tưởng hay bản vẽ phác thảo, tiếp là phát triển chi tiết ý tưởng, cuối cùng là xây dựng và giám sát. Mỗi một giai đoạn ấy muốn có thể thành công lại cần sự kết hợp của nhiều người thông qua việc tương tác, đàm phán, cộng tác, thăm dò, quan sát và thảo luận. Ví dụ cụ thể đối với công trình thư viện quốc gia Qatar, phải có đến ít nhất 500 tương tác giữa những người phụ trách như chúng tôi với những người có thể là không liên quan đã được thực hiện: 2/3 trong số đó là trong quá trình thiết kế, lên ý tưởng và thi công chính thức, 1/3 là quan sát, tham vấn không chính thức từ những quan điểm bên ngoài. Lấy được ý kiến của người khác về công việc của mình đâu phải chuyện dễ, bạn phải tạo ấn tượng, giải thích phải phù hợp với tín ngưỡng của họ, thuyết phục, thậm chí là dụ dỗ. Dù có bất đồng ngôn ngữ hay quan điểm trái ngược thì chúng ta cũng sẽ có chung đặc điểm nào đó như cùng thế hệ, tầng lớp xã hội, quốc tịch,...Đây là một trong những yếu tố to lớn để tạo nên kiến trúc.

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-2

 

Bộ phim kể về cuộc đời cũng như những công trình của kiến trúc sư người Hà Lan- Rem Koolhaas

 


Tomas: Đối với một nhà làm phim thì điều này tất nhiên là khá quan trọng. Có rất ít người đưa ra lời khuyên cho tôi trong suốt quá trình làm bộ phim này, trong số họ không ai là kiến trúc sư, cũng không phải nhà làm phim nhưng họ có cái đầu nhạy cảm chứa những tư tưởng độc đáo. Đây là một điều tuyệt vời, tôi không thích đi theo số đông, và tránh các phương pháp truyền thống, những quy ước điện ảnh, hệ tư tưởng và quy ước trong kiến trúc. Hầu hết các bộ phim tài liệu về kiến trúc đều được thực hiện bởi các kiến trúc sư, những người có kiến thức về kiến trúc hoặc những người đã từng là kiến trúc sư. Theo quan điểm của tôi, đó là những người tồi tệ nhất để thực hiện những bộ phim về kiến trúc vì họ quá rõ về kiến trúc, những tư tưởng kiến trúc đã ăn sâu vào họ, vì thế họ sẽ dùng những từ ngữ chuyên ngành khó hiểu. Với một người làm phim như tôi, tôi tiếp cận cuộc sống của bố tôi bằng những câu chuyện chứ không phải qua những khái niệm trí tuệ hay góc độ kỹ thuật. Mọi người sẽ cảm thấy gần gũi và đánh giá cao bởi những câu chuyện gây tiếng vang nhiều hơn là kiến thức khô khan, khó hiểu.

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-3

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-4


Nhà hát Casa da Musica (2005), Porto, Bồ Đào Nha

 


Bộ phim nhấn mạnh sự bác bỏ nhìn nhận khách quan khi đánh giá về công việc. Bây giờ nhìn lại những công trình từng thực hiện, ông có cảm xúc nào đặc biệt mạnh mẽ không?


Rem: Trong khi những số liệu trong ngành kiến trúc ám chỉ một hành trình phát triển bất tận, luôn tìm tòi khám phá, thì một trong những niềm vui bộ phim đem lại cho tôi là cơ hội nhìn lại công việc của mình qua góc nhìn của Tomas hay tinh thần những công trình mà mình đã thể hiện. Tôi thấy rằng sự hồi tưởng không chỉ gói gọn trong việc nhìn lại thành quả của mình mà trái lại nó như cách nhìn vào công trình của một ai khác đã làm từ rất lâu. Tách khỏi mọi yếu tố khách quan, trở ngại. Tôi có thể thấy rõ bản chất của chúng và trải nghiệm như một vị khách tham quan.
Tomas: Vì tôi biên tập phim và quay nên xem những thước hình nhiều hơn một người đạo diễn thông thường. Đó là trải nghiệm thú vị để mài dũa thứ gì đó đến khi không còn sự thay đổi nào có thể khiến nó tốt hơn. Sau đó bạn tiếp tục xem thêm 100.000 lần nữa đến mức gần như phát ngán. Đến lúc đó góc nhìn sẽ thay đổi một cách khách quan, bạn sẽ nhìn nó một cách tổng thể hơn là tiểu tiết và những góc quay.

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-5


Thư viện trung tâm Seattle (2004), Seattle, Mỹ

 

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-6

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-7


Thư viện nổi bật bởi lớp "vỏ bọc" bằng thủy tinh trong suốt với 11 tầng hiện rõ lớp khung kim loại đan chéo nhau

 


Làm phim về kiến trúc cũng có một vài giai đoạn giống như xây dựng một tòa nhà, đặc biệt là phần chỉnh sửa hoàn thiện lần cuối. Trong quá trình sáng tạo, điều này quan trọng như thế nào? Có khi nào phải bỏ đi ý tưởng mà mình tâm huyết rất lâu rồi không?


Rem: Theo tôi, điều này là quan trọng với tất cả giới nghệ sĩ dù họ đang hoạt động trên lĩnh nghệ thuật vực nào. Tôi biết chỉnh sửa ảnh và biên tập nội dung trước khi tôi trở thành một kiến trúc sư, điều này giúp ích rất lớn cho tôi. Chỉnh sửa, biên tập giống như việc sắp xếp thứ tự quy trình- yếu tố cốt lõi để tạo nên một bộ phim hay một công trình xây dựng. Đối với mỗi dự án, có những ý tưởng khá độc đáo nhưng so với những cái khác thì không khả thi bằng thì cũng chẳng thể dẫn đến kết quả cuối cùng, nhưng tất nhiên nghĩ được càng nhiều phương án giải quyết thì càng tốt.
Tomas: Bạn biết đấy biên tập là bước không thể thiếu để có được một bộ phim hoàn hảo nhất, nhưng đối với phim tài liệu biên tập đã có nghĩa là phim. Có sự rập khuôn thú vị trong quá trình sản xuất phim truyện, bạn có một kịch bản sẵn trong tay, bạn quay lại các cảnh theo kịch bản ấy sau đó chỉnh sửa lại các thước phim đã quay sao cho đúng với tinh thần của kịch bản nhất. Với phim tài liệu thì bạn luôn mong muốn những thước phim sẽ giống như những ý tưởng trong đầu, sau đó bạn xách máy quay lên và đi, nhưng chẳng có gì đảm bảo rằng có gì đó xảy ra theo ý bạn. Ví dụ nhé, tôi chỉ muốn quay những tòa nhà đang được sử dụng nhưng khi đến điểm cần đến thì có công trình đúng như mong muốn của tôi còn có công trình lại vắng vẻ, chẳng có ai ở đó cả. Vì thế, khi bạn trở về với thành quả trên tay, có những thước phim khiến bạn hài lòng còn những cái khác thì không nhưng không thể từ bỏ vai trò của chúng. Đến giai đoạn này, chỉnh sửa, biên tập chính là cầu nối giúp mọi thứ gắn kết lại thành một câu chuyện hoàn chỉnh. Bạn phải quay từng cảnh, sau đó chỉnh sửa, rồi lại nhận ra cần thêm vài bức ảnh và lời thuyết minh, rồi điều rắc rối nhất là làm sao để kết hợp lại chúng đây. Và đôi lúc cách duy nhất để có thể làm việc đó là sử dụng kỹ thuật dựng phim phi tuyến tính (non- linear editing).

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-8

 

Tòa nhà hình "chiếc quần" của Đài truyền hình Trung ương Bắc Kinh (2004)

 

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-9


Với cấu trúc phức tạp, đây được coi là một trong mười kì tích của kiến trúc thế giới

 


Muốn những dự án của mình đối với xã hội được kế thừa và phát huy hơn nữa là động lực thúc đẩy 2 người làm việc?


Rem:
Tôi cũng có suy nghĩ đôi chút về mong muốn đó, nhưng khi thực hiện một dự án quan trọng thì giải quyết những vấn đề phức tạp đã tiêu tốn hết sức lực và trí tuệ của tôi rồi. Trong đội của chúng tôi, mọi thứ đều phải rõ ràng, công việc chính là thuyết phục thăm hỏi khách hàng để họ tin tưởng, giao việc cho chúng tôi, nội bộ cần rõ ràng các vấn đề về bản chất công việc, quan điểm bày tỏ thẳng thắn, nhân viên có sáng tạo, tham vọng,...
Tomas: Không hẳn. Nhưng tất nhiên khi thực hiện một dự án nào đó thì tôi cũng luôn suy nghĩ về vị trí của nó trong tương lai. Nhìn lại quá trình, và trông mong xem sau này tự nó sẽ hoạt động và định nghĩa chính mình trong tương lai ra sao.


Trong REM, bơi là một hoạt động không thể thiếu trong ngày của ông. Vậy ngoài bơi, ông còn có thói quen nào khác để duy trì sức khỏe thể chất, tinh thần cũng như sự sáng tạo không? Việc duy trì các thói quen hàng ngày quan trọng như thế nào? Và ngược lại, nếu thay đổi thì có lợi ích gì không?


Rem: Cách duy nhất để đối phó với tính chất khó lường trong nghề kiến trúc là chấp nhận những thứ trong tầm tay trên cơ sở giữ vững tinh thần kiên định và thể chất khỏe mạnh. Bạn có thể thư giãn trong bể bơi, ăn những thực phẩm có lợi cho sức khỏe ở những nơi bạn muốn, hay làm mọi việc mình thích trong chính căn phòng quen thuộc của mình. Tôi không muốn thay đổi thói quen vì trải qua mỗi dự án trong những tình huống, bối cảnh khách nhau đã là sự "thay đổi" rồi.
Tomas: Theo tôi thì thay đổi hay duy trì thói quen cũng đều quan trọng. Trong phim, bố tôi có nói đến "sự vận động" là nguồn sống đối với ông ấy. Tôi cũng vậy. Tôi là một người không bao giờ ngồi yên một chỗ trong thời gian dài. Trong "sự vận động" được nói tới đó cũng có những điều không thay đổi, có tố chất là một chuyện và thể hiện được tố chất đó là một chuyện khác. Tôi thật may khi sống ở LA, nơi có cả núi và biển nên có thể dễ dàng rèn luyện. Đối với tôi những thay đổi quan trọng trong cuộc sống hàng ngày đến từ hai hình thức đi lại và làm việc.
Rem đã nói về việc thay đổi môi trường làm việc đã tác động đến suy nghĩ của ông ấy ra sao, và tôi nghĩ quan điểm ấy cũng đúng với tôi. Khi so sánh việc lớn lên với tinh thần bất định như London đến một thành phố thần bí, đầy hy vọng như Los Angeles đã cảm thấy lạc quan và thoải mái hơn hẳn. Tôi nghĩ những gì con người có thể làm tốt nhất là làm những gì khiến mình không thoải mái, đến những nơi ta không hứng thú, chuyển đến nơi không quen thuộc, làm những công việc không ưa thích. Đối với tôi thì tôi chấp nhận chuyển đến nơi không quen thuộc và tập làm quen với những việc mình không thích. Khi mới bắt đầu làm phim, tôi không thích tự thuyết trình trước đám đông. Vì thế tôi đã chủ ý chấp nhận thật nhiều câu hỏi đáp, và đó thực sự là một trải nghiệm vô cùng ấn tượng. Ta có thể xoay chuyển tình huống như vậy để đem đến sự thoải mái gần như là vô hạn. Đó là quá trình thấy thích thú nhất.

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-10

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-11


De Rottedam (2013), Hà Lan- độc đáo với kiến trúc "copy- paste"

 


Vai trò và mối quan hệ với truyền thông cũng được khai thác trong phim. Vì cũng từng xuất thân là một nhà báo, vậy mối quan hệ giữa ông Rem và truyền thông đã thay đổi ra sao?


Rem:
Không phải mối quan hệ của tôi với truyền thông thay đổi mà là chính những người trong giới truyền thông đã thay đổi. Trước thập niên 90, truyền thông coi công việc của một người là trọng tâm còn bây giờ là cá nhân. Những bài đánh giá chất lượng công việc được thay bằng những bài phỏng vấn phạm vào ranh giới cá nhân, xâm phạm đời tư. Trước đây kiến trúc sư có thể xem những đánh giá khách quan của người khác về công việc của mình, còn bây giờ, họ phải đi "giải thích" lại công việc của mình. Điều này không mấy hay ho.
Tomas: Một điều khá thú vị là qua bộ phim bạn có thể thấy được mối quan hệ ấy thay đổi nhanh chóng như thế nào, nó ảnh hưởng trực tiếp tới những thay đổi về công nghệ và xã hội. Ví dụ, những phóng viên có kiến thức, lão làng và chuyên nghiệp hơn thường sẽ phỏng vấn bố tôi bằng những câu hỏi khá là dài, nghiêm túc và liên quan đến lý thuyết. Còn những bạn trẻ ngày nay làm việc cho các trang báo mạng, các bài viết của họ liên quan đến văn hóa đại chúng nhiều hơn, tất nhiên họ cũng là những tri thức tuyệt vời, nhưng có thể thấy, họ khá lạm dụng từ "thích", trong các câu hỏi. Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng tới truyền thông mà còn cả cách công chúng tương tác với ông.
Ông từng kí tặng sách ở các buổi thuyết giảng. Và giờ thì mọi người còn muốn chụp hình chung với ông. Có một thước phim khá là thú vị đó là ông ấy cho phép một bạn nữ chụp chung với ông, ông ấy chẳng cười, dừng lại chút rồi lại đi luôn, không biểu cảm còn đằng sau thì cô gái đó nhảy lên trong niềm vui sướng. Đối với ông, kiểu tương tác xã hội ấy là sự thay đổi kì lạ và khá là không thoải mái. Ông ấy không vui nhưng với tôi lại là một khía cạnh mới tôi có thể khai thác trong quá trình làm phim.

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-12

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-13

 

Villa Dall’ava (1991), Paris, Pháp

 


Trong suốt quá trình quay phim có giúp hai người hiểu nhau thêm cả về cuộc sống lẫn công việc không?


Rem: Tôi không can thiệp vào quá trình làm phim của con trai, tôi "nhượng bộ" và làm theo tất cả những gì nó bảo. Tôi khuyên tất cả các bậc làm cha mẹ, hãy làm theo những điều con mình muốn mình làm, đó không hẳn là một trải nghiệm thú vị nhưng cũng đủ để ta hiểu thêm những khía cạnh mà lâu nay ta không biết về chúng. "Quyền lực đảo ngược" sẽ tạo ra vô vàn những điều đặc biệt.
Tomas: Thật khó để định nghĩa từ "thấu hiểu" ở người mà mình đã biết rất rõ. Tôi cũng giống như nhiều người khác, chỉ là xem về những dự án, công trình của bố tôi như những phần riêng lẻ chứ không tham gia trực tiếp vào quá trình. Sau đó tôi đã ý thức được rằng mọi thứ đều được liên kết chặt chẽ, và tôi cũng đã tạo ra những kết nối thông qua việc quay phim này.

 

koolhaas-hanh-trinh-con-lam-phim-ve-cha-14

 

REM đã được dịch ra những ngôn ngữ khác nhau và được chiếu ở Anh, Mỹ và Hà Lan từ 1/5/2018

 


Về Tomas, bộ phim tài liệu dưới góc nhìn thứ nhất này đã được ấp ủ như thế nào? Lý do đằng sau đó và cách truyền tải hình ảnh qua quá trình dựng phim là gì?


Góc nhìn thứ nhất là một trong những lựa chọn trình bày quan trọng tôi đặt cho bộ phim. Có một vài lý do, đầu tiên là vì tôi thấy như vậy có sức gợi hơn cho người xem cả về mặt hình ảnh, góc quay, đặt vào vị trí một người trong cuộc hơn là người quan sát. Thâm nhập vào thế giới quan các nhân vật hơn là đi theo người dẫn chuyện hay nhìn từ con mắt của họ.

Nhưng có lẽ lý do xác đáng nhất là tôi đã thực sự phát ngán với cách làm phim tài liệu bây giờ, chỉ đi theo những cách làm thông thường. Một số thì hay, số khác chỉ là phản ánh cách làm của quá khứ. Phim của tôi không có người dẫn chuyện, thay vào đó là tiếng nói của nhiều nhân vật.
Tôi không phải người dẫn dắt trong phim, không ai định hướng cho khán giả, không ai nói cho họ biết cần nghĩ đến điều gì, cách tiếp cận này khiến bộ phim gần gũi hơn vì đã loại bỏ một lớp ngăn cách giữa khán giả và nhân vật. Tôi không muốn nó đặt ra một thông điệp nào, tôi muốn mọi người nắm được những triết lý của bố tôi và từ đó ai cũng có ý hiểu của riêng mình theo cách khách quan nhất.

Để thực hiện chức năng này. Bạn vui lòng Đăng nhập nếu đã có tài khoản tại designs.vn

hoặc Đăng ký tài khoản miễn phí.

Bình luận trên Designs.vn

Tên của bạn Email của bạn
Lời bình của bạn
Mã hiển thị      Captcha
  • MM Interior
  • youtube
  • Tin tuyển dụng thiết kế
Đăng ký nhận bản tin

a product of 3dgroup © 2018 Designs.vnGlobal design news and ideas